Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1653

3 lipca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Udział prezydenta Czech w szczycie NATO. Odmowa rządu i zgoda Sądu Konstytucyjnego

Koalicyjny rząd Andreja Babiša ostatecznie zdecydował, że prezydent Petr Pavel nie weźmie udziału w lipcowym szczycie NATO w Ankarze, zrywając z dotychczasową praktyką reprezentowania Czech przez głowę państwa podczas szczytów Sojuszu. Decyzja gabinetu Andreja Babiša doprowadziła do eskalacji sporu z prezydentem. Pavel skierował do Sądu Konstytucyjnego skargę...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1652

2 lipca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Sankcje Unii Europejskiej wobec dostaw rosyjskiego gazu ziemnego w kontekście bezpieczeństwa państw Europy Środkowej

Wejście w życie kolejnych ograniczeń UE dotyczących importu rosyjskiego gazu ziemnego ma zakończyć proces odchodzenia od dostaw z Rosji i trwale zmienić strukturę europejskiego rynku tego surowca. Przyjęta na początku 2026 r. regulacja REPowerEU przewiduje stopniowe wygaszanie importu – od zakazu zawierania nowych kontraktów, przez ograniczenie umów...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1651

1 lipca 2026

Agata Tatarenko | Jakub Bornio - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Szczyt V4 w Gödöllő

Po ponad dwóch latach przerwy premierzy Polski, Republiki Czeskiej, Słowacji i Węgier 23 czerwca 2026 r. spotkali się w Gödöllő na szczycie Grupy Wyszehradzkiej. Samo wznowienie spotkań na najwyższym szczeblu ma znaczenie symboliczne, oznacza bowiem zakończenie okresu politycznego zamrożenia współpracy, związanego z różnicami w polityce wobec pełnoskalowej wojny...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 8

30 czerwca 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Bułgaria: pierwsze protesty przeciwko rządowi Rumena Radewa

Niejednoznaczna postawa premiera Rumena Radewa w polityce międzynarodowej oraz propozycja dotycząca zaległego budżetu na rok 2026 doprowadziły do pierwszego protestu przeciwko jego rządowi. Coraz wyraźniej widać, że premier będzie musiał jednoznacznie określić ideologiczny kierunek swojego gabinetu. Taka decyzja oznacza utratę części elektoratu – raczej wyborców...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1650

26 czerwca 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Europa Środkowa w obliczu szoku surowcowego 2026 roku

Wojna na Bliskim Wschodzie, która wybuchła pod koniec lutego 2026 r., wywołała szok surowcowy w Europie. Średnia inflacja w państwach Unii Europejskiej wzrosła do najwyższego poziomu od końca 2023 r., przy czym największe podwyżki cen odnotowano w państwach Europy Środkowej: Rumunii, Bułgarii, na Litwie i w Chorwacji. Choć porozumienie między USA a Iranem oraz...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1649

25 czerwca 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: kryzys polityczny wzmacnia prawicę

Parlament Rumunii nie zaakceptował prezydenckiego kandydata na premiera. Kryzys rządowy, który trwa od początku maja, zaowocował pogłębieniem się podziałów między niedawnymi partnerami politycznymi. Wzmacnia to pozycję prawicowego Związku Jedności Rumunów. W głosowaniu, które odbyło się 22 czerwca 2026 r., parlament Rumunii nie udzielił wotum zaufania dla rady...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1648

24 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Planowane zmiany w finansowaniu mediów publicznych w Republice Czeskiej

Koalicyjny rząd Andreja Babiša podczas posiedzenia 15 czerwca 2026 r. przyjął projekt ustawy zmieniającej model finansowania mediów publicznych w Republice Czeskiej. Zgodnie z założeniami rządu, głównym źródłem finansowania Czeskiej Telewizji i Czeskiego Radia od 2027 r. miałyby stać się środki z budżetu państwa, które zastąpiłby dotychczasowy system...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1647

24 czerwca 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Rosnące znaczenie Ukrainy jako „dostawcy bezpieczeństwa”

Wojna z Rosją zmieniła nie tylko ukraińskie Siły Zbrojne, ale także pozycję Ukrainy w europejskim systemie bezpieczeństwa. Dzięki dynamicznemu rozwojowi przemysłu obronnego, technologii wojskowych oraz unikatowym doświadczeniom zdobytym na polu walki Ukraina coraz częściej występuje nie jako odbiorca zachodniej pomocy, lecz jako partner zdolny do współkształtowania...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1646

23 czerwca 2026

Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Wybory do Dumy Państwowej w 2026 r. – cele Kremla i opozycji

Wybory do Dumy Państwowej zaplanowane na 18-20 września 2026 r. będą pierwszymi do niższej izby rosyjskiego parlamentu od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Odbędą się w warunkach spowolnienia gospodarczego i wojny, która coraz częściej przenosi się w głąb Federacji Rosyjskiej. Celem Kremla jest potwierdzenie ciągłości i stabilności reżimu oraz...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1645

19 czerwca 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Dlaczego wciąż rozmawiamy o V4? Węgierska propozycja rozszerzenia współpracy środkowoeuropejskiej

Zapowiadany na 23 czerwca 2026 r. w Budapeszcie szczyt Grupy Wyszehradzkiej może stać się początkiem nowej debaty o przyszłości współpracy regionalnej w Europie Środkowej. Premier Węgier Péter Magyar, zapowiadając odbudowę relacji w ramach V4, jednocześnie przedstawił koncepcję rozszerzenia współpracy o Austrię, Chorwację, Rumunię, Słowenię, a nawet Niemcy....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1644

19 czerwca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Od lokalnych protestów do „rewolucji flamingów”: antyrządowe manifestacje w Albanii (cz. 2)

W Albanii trwają największe manifestacje społeczne od upadku komunizmu. Zaczęło się od lokalnych protestów proekologicznych, które w szybkim tempie przekształciły się w masowe wystąpienia antyrządowe. Są one wyrazem narastającego społecznego niezadowolenia, potęgowanego przez systemową korupcję, spory o własność gruntów, słabość instytucji państwowych,...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1643

18 czerwca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Powyborcze przetasowania na węgierskiej scenie politycznej

Bezprecedensowe zwycięstwo partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) w wyborach parlamentarnych 12 kwietnia 2026 r. zapewniło jej dominującą pozycję w węgierskiej polityce. Reakcją na powyborczą sytuację polityczną jest reorganizacja struktur i wymiana kierownictwa w ugrupowaniach zarówno parlamentarnych, jak i pozaparlamentarnych....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1642

18 czerwca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Od lokalnych protestów do „rewolucji flamingów”: antyrządowe manifestacje w Albanii (cz. 1)

W Albanii trwa trzeci tydzień masowych protestów społecznych – największych od upadku komunizmu. Zapoczątkowały je proekologiczne demonstracje przeciwko planom budowy luksusowych kurortów na wyspie Sazan oraz w rejonie wsi Zvërnec. Wykonawcą projektu ma być m.in. przedsiębiorstwo należące do Jareda Kushnera, zięcia prezydenta Stanów Zjednoczonych. Inwestycja...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1641

17 czerwca 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Republika Irlandii wobec działań rosyjskiego wywiadu

Pod koniec maja 2026 r. w Irlandii wybuchła dyskusja na temat liberalnej polityki wizowej kraju, która przekształciła wyspę w kanał przerzutowy dla rosyjskich służb specjalnych dążących do infiltracji terytorium Zjednoczonego Królestwa. Od początku pełnoskalowej inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę Dublin wydał obywatelom rosyjskim blisko 14 tysięcy wiz przy...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1640

16 czerwca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Armenia po wyborach: zmiana strategiczna i perspektywa dla pokoju

Wybory w Armenii najczęściej przedstawione są w kontekście międzynarodowym jako rywalizacja prozachodniej władzy oraz prorosyjskiej opozycji. Analogicznie – dwuwymiarowo – interpretowane są możliwości rekonstrukcji architektury bezpieczeństwa i długofalowa geostrategia państwa. Niemniej perspektywa dalszej zmiany regionalnej jest znacznie bardziej skomplikowana....

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1639

12 czerwca 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Trianon po zmianie władzy: obchody Dnia Jedności Narodowej na Węgrzech w 2026 r.

Pierwsze obchody Dnia Jedności Narodowej po zmianie władzy na Węgrzech pokazały, że Trianon pozostaje ponadpartyjnym fundamentem węgierskiej tożsamości politycznej. Wystąpienie premiera Pétera Magyara potwierdziło ciągłość podstawowych elementów tej narracji, jednocześnie wskazując na próbę zmiany sposobu jej wykorzystania. Pamięć o Trianon ma dziś służyć...

Więcej →

Zespół Bałtycki

IEŚ Brief 7

11 czerwca 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Spotkanie ministerialne RPMB w Sopocie: RPMB jako forum bezpieczeństwa regionalnego

Na zaproszenie wicepremiera i ministra spraw zagranicznych RP Radosława Sikorskiego w dniach 28-29 maja 2026 r. w Sopocie obradowała 23. sesja ministerialna Rady Państw Morza Bałtyckiego (RPMB). Przedstawiciele dziesięciu państw członkowskich oraz Komisji Europejskiej przyjęli Deklarację sopocką. Dokument koncentruje się na bezpieczeństwie regionalnym, wsparciu Ukrainy...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1638

10 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: szczyt NATO w Ankarze w cieniu konfliktu rządu z prezydentem

Spór między prezydentem Petrem Pavlem a rządem premiera Andreja Babiša o udział głowy państwa w szczycie NATO zaplanowanym na 7-8 lipca w Ankarze jest kolejnym przejawem pogłębiającego się konfliktu na szczycie władzy w Republice Czeskiej. Choć formalnie punktem spornym jest skład czeskiej delegacji, w rzeczywistości odzwierciedla on szerszy konflikt, dotyczący...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 6

9 czerwca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo po przedterminowych wyborach parlamentarnych: kolejne zwycięstwo ugrupowania rządzącego

7 czerwca w Kosowie odbyły się kolejne przedterminowe wybory parlamentarne – trzecie w ciągu zaledwie 18 miesięcy. Największe poparcie ponownie uzyskało rządzące ugrupowanie Ruch „Samostanowienie!” (Lëvizja VETËVENDOSJE!, LVV), jednak jego wynik wyborczy okazał się gorszy w porównaniu z poprzednimi wyborami. Jednocześnie niska frekwencja wyborcza może być...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1637

8 czerwca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Wybory w Armenii. Kontynuacja rządów Nikola Pasziniana

W niedzielę, 7 czerwca, w Armenii odbyły się wybory parlamentarne. Po raz trzeci z rzędu zwycięstwo odniosła partia premiera Nikola Pasziniana – Umowa Społeczna. Wynik ten najprawdopodobniej oznacza kontynuację kursu politycznego przyjętego przez Armenię w ostatnich latach, zarówno w polityce zagranicznej, jak też krajowej. Niemniej wyniki potwierdzają głęboką...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1636

8 czerwca 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

SPIEF-2026: rusofuturyzm i próba prowadzenia „pragmatycznego dialogu”

Dwudziesta dziewiąta edycja Petersburskiego Międzynarodowego Forum Ekonomicznego (3-6 czerwca 2026 r.) zakończyła się deklaracją 1084 porozumień o wartości 6,642 bln rubli i udziałem przedstawicieli 142 państw. Forum, obradujące pod hasłem „Pragmatyczny dialog – droga do stabilnej przyszłości”, swoim charakterem wykracza poza wymiar gospodarczy – jest...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1635

5 czerwca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Odbudowa debaty publicznej na Węgrzech

Przywrócenie standardów deliberatywnej demokracji to jedna z linii narracyjnych kampanii wyborczej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA), która w wyborach parlamentarnych 12 kwietnia 2026 r. uzyskała większość konstytucyjną umożliwiającą sanację systemu politycznego na Węgrzech. Instytucjonalną emanacją tego postulatu jest powołanie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1634

4 czerwca 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (maj 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe Reżim ocenia sytuację bezpieczeństwa regionalnego jako stabilnie napiętą i rozwijającą się w negatywnym kierunku. Do obecnych czynników napięcianależą kwestia nuklearna, wzrost liczby niekontrolowanych lotów BSP, pogorszenie relacji Mińska z Kijowem oraz sytuacja graniczna....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1633

3 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: nierozwiązany problem konfliktu interesów premiera

Kilka miesięcy po objęciu funkcji premiera przez Andreja Babiša kwestia dotyczącego go konfliktu interesów ponownie znalazła się w centrum debaty politycznej w Republice Czeskiej oraz zainteresowania instytucji Unii Europejskiej. Warunkiem nominacji lidera ANO na stanowisko szefa rządu było przedstawienie nowego modelu zarządzania holdingiem Agrofert. Ujawnione...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1632

2 czerwca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Działania Czech w kierunku wzmocnienia bezpieczeństwa paliwowego państwa

Czeski sektor naftowy w ostatnich latach znalazł się pod silną presją geopolityczną i infrastrukturalną, co skłoniło rząd do działań na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa paliwowego. Podjęte działania koncentrowały się na odejściu od rosyjskiej ropy naftowej, dywersyfikacji dostaw, rozbudowie infrastruktury przesyłowej oraz większej roli państwa w zarządzaniu...

Więcej →